Jakie skojarzenia przychodzą Wam do głowy po usłyszeniu słowa „Apollo”? Najprawdopodobniej pomyśleliście o mitologicznym bogu piękna albo o najsłynniejszej misji kosmicznej, podczas której człowiek stanął na Księżycu. Jednakże istnieje również zjawisko nazwane „syndromem Apollo” i wbrew pozorom nie ma ono nic wspólnego z mitologią grecką ani z budowaniem kosmicznych rakiet.  

Eksperyment Mereditha Belbina 

Mechanizm ten ma związek z działaniem w organizacji i został stworzony przez brytyjskiego teoretyka zarządzania – Mereditha Belbina, na podstawie wniosków z jego najpopularniejszego eksperymentu. Osoby badane zostały podzielone na dwa zespoły: pierwszy składał się z najbardziej wykształconych i uzdolnionych pracowników i został nazwany zespołem „Apollo”. Natomiast do drugiego należały osoby posiadające przeciętne umiejętności z perspektywy pracy w organizacji. Oba zespoły miały do wykonania to samo zadanie. Pomimo znaczącej przewagi pierwszego zespołu w obszarze kompetencji twardych, to zespół drugi wykonał je jako pierwszy. Co więcej, członkom bardziej uzdolnionej grupy nie udało się w ogóle wykonać zadania.  

Wnioski z eksperymentu 

Podczas obserwowania przebiegu eksperymentu Belbin zauważył kilka kluczowych zachowań, które wpłynęły na niepowodzenie pierwszego zespołu: 

• słaba komunikacja – członkowie zespołu „Apollo” spędzili mnóstwo czasu próbując przekonać innych o słuszności swoich poglądów, ale nie potrafili aktywnie słuchać pozostałych, 
• destruktywna krytyka – zgłaszane propozycje spotykały się z miażdżącą krytyką pozostałych członków, ponieważ wszyscy uważali, że są najlepsi w zespole, 
• brak lidera – żadna osoba nie zgadzała się na powierzenie obowiązków zarządzania grupą komuś innemu przez co nie udało im się opracować sprawnego planu działania.

Na podstawie wniosków z badania opisano zjawisko „syndromu Apollo”, odnoszącego się do sytuacji, w której zespół złożony z potencjalnie najlepszych członków nie potrafi poprawnie wykonać postawionego przed nim zadania. Można powiedzieć, że jest to naukowe podejście do wyjaśnienia polskiego przysłowia „gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść”, co udowadnia nie tylko to, że stare powiedzenia zawsze kryją w sobie ziarno prawdy, ale również, że efektywnie działający zespół powinien składać się z osób posiadających różne kompetencje, role i predyspozycje, a nie wyłącznie z samych ekspertów o największych umiejętnościach.  

Teoria Ról Zespołowych 

Przedstawione zjawisko stało się podstawą do nowego podejścia w zarządzaniu, które zaowocowało powstaniem Teorii Ról Zespołowych, autorstwa wspomnianego już wcześniej Mereditha Belbina. Zgodnie z jej założeniami każdy zespół powinien składać się z osób posiadających zestaw cech i zachowań przypisany do jednej z dziewięciu ról. Nie oznacza to, że idealna grupa zawsze musi składać się z dziewięciu osób, ponieważ każdy z Nas posiada predyspozycje do pełnienia więcej niż jednej z nich. Wyróżnione przez Belbina role zostały podzielone na trzy kategorie: 

• Grupa socjalna: Dusza Zespołu, Koordynator oraz Poszukiwacz Źródeł, które charakteryzują się nastawieniem na relacje panujące w zespole. 
• Grupa intelektualna:, czyli Ewaluator, Kreator i Specjalista, które są ukierunkowane na myślenie i analizowanie danych, 
• Grupa zadaniowa: Implementer, Lokomotywa i Perfekcjonista, dla których najważniejsze jest skuteczne realizowanie powierzonych zadań. 

Omówienie poszczególnych ról 

Każda z opisanych poniżej ról daje unikatowy wkład do pracy zespołu. Natomiast kluczowe z perspektywy lidera organizacji jest dobre rozpoznanie ról, w celu skutecznego zarządzania zespołem i rozdzielania zadań.  

1. Dusza Zespołu

Osoby przyporządkowane do tej grupy mają największą skłonność do wspierania innych, pomagają utrzymać pozytywną atmosferę w zespole oraz są wrażliwe na niezwerbalizowane komunikaty emocjonalne. Ich rola jest kluczowa przy łagodzeniu konfliktów, utrzymaniu sprawnego funkcjonowania zespołów i pomaganiu wszystkim członkom w efektywnej współpracy. Poza byciem dobrymi słuchaczami są to również osoby o sympatycznym i otwartym usposobieniu, dzięki czemu zyskują na popularności w grupie.  

2. Koordynator

Koordynatorzy są dojrzali, spokojni i pewni siebie. Są odpowiedzialni za poprowadzenie zespołu do określonego celu. W zespole o różnorodnych umiejętnościach są w stanie zidentyfikować i wykorzystać talenty każdej z osób, aby uzyskać jak najlepszy efekt. Odpowiednio delegują pracę i zachęcają każdą osobę do maksymalizacji efektywności. Dobrze radzą sobie w zarządzaniu spotkaniami, upewniając się, że żadne ważne aspekty nie zostaną pominięte i wypracowane rozwiązanie umożliwi osiąganie postępów.  

3. Poszukiwacz Źródeł

Te osoby posiadają naturalny talent do komunikacji z innymi. Są otwarci i dociekliwi, więc mogą być częstymi gośćmi na konferencjach w celu reprezentowania swojej organizacji. Poszukiwacze Źródeł najlepiej nadają się, aby wyjść na zewnątrz firmy lub zespołu i pozyskać nową wiedzę i techniki, które mogą następnie przekazać swojemu zespołowi. W ten sposób mogą sprawić, że zespół będzie korzystał z nowych i aktualnych rozwiązań oraz zdobędzie przewagę nad konkurencją. 

4. Ewaluator

To poważne osoby najlepiej nadające się do analizowania problemów oraz oceny pomysłów i sugestii pod względem ich poziomu skomplikowania przy wdrożeniu. Osoby pełniące tę rolę cechują się myśleniem krytycznym i lubią rozważać wszystkie za i przeciw danej sytuacji. Podejmują decyzje opierając się na logice, zamiast kierować się entuzjazmem lub względami osobistymi i emocjonalnymi.  

5. Kreator

Osoby należące do tej grupy są pomysłowe i twórcze. To oni proponują nowe i nieszablonowe rozwiązania problemów. Badania wykazały, że to właśnie Kreatorzy tworzyli najwięcej pomysłów podczas pracy nad projektem. Dzięki swoim szerokim horyzontom mogą dostarczyć nietuzinkowych propozycji, gdy zespół zatrzyma się podczas poszukiwania nowych rozwiązań.  

6. Specjalista

Osoby należące do tej grupy cechują się koncentracją na doskonaleniu wiedzy i zrozumienia. Specjaliści zawsze chcą być na bieżąco z najnowszymi osiągnięciami w swojej dziedzinie i utrzymywać wysokie zawodowe standardy. Lubią rozmawiać na temat swojej specjalizacji z innymi, szczególnie tymi, którzy podzielają ich zainteresowania, a także chętnie uczestniczą w szkoleniach w swojej dziedzinie, ponieważ zwyczajnie ich to interesuje.  

7. Implementer

Implementerzy są pracowici i praktyczni, w organizacji zajmują się wprowadzaniem pomysłów w życie oraz wykonywaniem bieżących zadań. Potrafią odnaleźć się nawet podczas pracy nad rutynowymi zadaniami, zawsze starają się dotrzymać terminów oraz często należą do najbardziej lojalnych pracowników.  

8. Lokomotywa

Ludzie, których można przydzielić do tej grupy cechują się wysoką motywacją, dużą ilością energii i potrzebą osiągnięć. Zależy im na wykonywaniu zadań najszybciej jak to możliwe, potrafią przyspieszyć i usprawnić pracę całego zespołu. Lokomotywy najlepiej rozwijają się pod presją czasu i lubią przeprowadzać zmiany.  

9. Perfekcjonista

Jak sama nazwa wskazuje Perfekcjoniści to osoby, które zawsze starają się osiągnąć najlepsze możliwe rezultaty i przywiązują uwagę do szczegółów. W związku z tym świetnie nadają się na stanowiskach kontrolujących pracę innych, ponieważ potrafią długo zachować koncentrację oraz traktują wszystkie zadania jako istotne.  

Aby zdobyć praktyczne umiejętności, zapraszamy na szkolenie Przywództwo i Kierowanie Zespołem.